Nie ma czegoś takiego jak darmowa infrastruktura. Patrząc na debatę nad monetyzacją open-source L2 z perspektywy samodzielnego lotu Base...

Tytuł oryginału: [Issue] No Free Lunch: Reflections on Arbitrum and Optimism

Autor oryginału: Four Pillars

Oryginalne tłumaczenie: Ken, ChainCatcher

Kluczowe podsumowanie

• Ogłoszenie Base o przejściu ze stosu OP Optimism na zastrzeżoną ujednoliconą architekturę wywołało wstrząsy na rynku i poważnie wpłynęło na cenę $OP.

• Optimism jest w pełni open-source na licencji MIT i wdraża model podziału przychodów dla łańcuchów, które dołączają do „Hyperchain". Arbitrum przyjmuje model „kodu społecznościowego", wymagając od łańcuchów zbudowanych na Orbit wniesienia 10% przychodów z protokołu, jeśli rozliczają się poza ekosystemem Arbitrum.

• Debata nad monetyzacją open-source w infrastrukturze blockchain jest rozszerzeniem powracających problemów w tradycyjnych dziedzinach oprogramowania (takich jak Linux, MySQL, MongoDB, WordPress itp.). Jednak wprowadzenie tokenów jako zmiennych dodaje kolejną warstwę dynamicznych relacji między interesariuszami.

• Trudno powiedzieć, która strona ma absolutną rację. Ważne jest, aby jasno zrozumieć kompromisy związane z każdym modelem i myśleć wspólnie jako ekosystem o długoterminowej trwałości infrastruktury L2.

1. Odejście Base i pęknięcia w superłańcuchu

18 lutego sieć L2 Ethereum firmy Coinbase, Base, ogłosiła, że zerwie swoją zależność od stosu operacyjnego Optimism i przejdzie na zastrzeżoną ujednoliconą bazę kodu. Główną ideą jest integracja kluczowych komponentów, w tym sekwencera, w jedno repozytorium, przy jednoczesnym zmniejszeniu zewnętrznych zależności od Optimism, Flashbots i Paradigm. Zespół inżynieryjny Base stwierdził w swoim oficjalnym blogu, że ta zmiana zwiększy częstotliwość hard forków rocznie z trzech do sześciu, skutecznie przyspieszając aktualizacje.

Rynek zareagował szybko: $OP spadł o ponad 20% w ciągu 24 godzin. Nie jest to zaskakujące, biorąc pod uwagę, że największy łańcuch w ekosystemie superłańcucha Optimism właśnie ogłosił swoją niezależność.

Źródło: @sgoldfed

Mniej więcej w tym samym czasie Steven Goldfeder, współzałożyciel Arbitrum i CEO Offchain Labs, opublikował na platformie X wpis, przypominając wszystkim, że jego zespół celowo wybrał inną ścieżkę kilka lat temu. Jego głównym punktem było to, że pomimo presji na wydanie kodu Arbitrum jako w pełni open source, zespół nalegał na to, co nazwali modelem „kodu społecznościowego".

W tym modelu sam kod jest publiczny, ale każdy łańcuch zbudowany na stosie Arbitrum Orbit jest zobowiązany do wniesienia stałego procentu przychodów z protokołu do zdecentralizowanej organizacji autonomicznej Arbitrum. Goldfeder wydał surowe ostrzeżenie: „To właśnie się stanie, jeśli stos pozwoli na przejmowanie przychodów bez wkładu".

Odejście Base to coś więcej niż tylko migracja technologiczna. To wydarzenie stawia fundamentalne pytanie na pierwszym planie: na jakiej strukturze ekonomicznej powinna być zbudowana infrastruktura blockchain? Ten artykuł zbada ramy ekonomiczne przyjęte przez Optimism i Arbitrum, zgłębi ich różnice i omówi przyszły kierunek branży.

2. Dwa modele

Optimism i Arbitrum podchodzą do oprogramowania w drastycznie różny sposób. Oba są wiodącymi projektami w przestrzeni skalowania L2 Ethereum, ale znacząco różnią się w swoich metodach osiągania ekonomicznej trwałości w swoich ekosystemach.

2.1 Optimism: Otwartość i efekty sieciowe

Stos OP Optimism jest całkowicie open source na licencji MIT. Każdy może uzyskać kod, swobodnie go modyfikować i zbudować własny łańcuch L2. Nie ma żadnych opłat licencyjnych ani zobowiązań do podziału przychodów.

Podział przychodów jest aktywowany tylko wtedy, gdy łańcuch dołączy do oficjalnego ekosystemu Optimism, „Hyperchain". Członkowie muszą wnieść albo 2,5% przychodów swojego łańcucha, albo 15% ich przychodów netto on-chain (przychody z opłat minus koszty gazu sieci Layer 1), w zależności od tego, która wartość jest wyższa, do Optimism Collective. W zamian uzyskują dostęp do współdzielonego zarządzania Hyperchain, współdzielonego bezpieczeństwa, interoperacyjności i zasobów marki.

Logika stojąca za tym podejściem jest prosta. Jeśli liczne łańcuchy L2 są zbudowane na stosie OP, te łańcuchy utworzą interoperacyjną sieć, a dzięki efektom sieciowym wartość tokena OP i całego ekosystemu Optimism wzrośnie. W rzeczywistości ta strategia przyniosła już znaczące rezultaty. Główne projekty, takie jak Base Coinbase, Soneium Sony, World Chain Worldcoin i Unichain Uniswap, przyjęły stos OP.

Duże przedsiębiorstwa faworyzują stos OP z powodów wykraczających poza same modele licencjonowania. Poza swobodą oferowaną przez licencję MIT, modułowa architektura stosu OP jest podstawową przewagą konkurencyjną. Ponieważ warstwa wykonawcza, warstwa konsensusu i warstwa dostępności danych mogą być niezależnie zastępowane, projekty takie jak Mantle i Celo mogą przyjmować i swobodnie dostosowywać moduły dowodu zerowej wiedzy, takie jak OP Succinct. Dla suwerenności przedsiębiorstwa możliwość uzyskania kodu bez zewnętrznych licencji i swobodnego zastępowania wewnętrznych komponentów jest niezwykle atrakcyjna.

Jednak strukturalne słabości tego modelu są równie widoczne: niskie bariery wejścia oznaczają również niskie bariery wyjścia. Łańcuchy korzystające ze stosu OP mają ograniczone zobowiązania ekonomiczne wobec ekosystemu Optimism, a im wyższe zyski łańcucha, tym bardziej ekonomicznie racjonalna staje się niezależna działalność. Odejście Base jest podręcznikowym przykładem tej dynamiki.

2.2 Arbitrum: Wymuszona koordynacja

Arbitrum przyjmuje bardziej złożone podejście. Dla łańcuchów L3 zbudowanych na Arbitrum Orbit i rozliczanych na Arbitrum One lub Nova nie ma zobowiązania do podziału przychodów. Jednak zgodnie z planem skalowania Arbitrum łańcuchy, które rozliczają się w sieciach innych niż Arbitrum One lub Nova (czy to Layer 2, czy Layer 3), są zobowiązane do wniesienia 10% ich przychodów netto z protokołu do Arbitrum. Z tych 10%, 8% trafia do Skarbca Zdecentralizowanej Organizacji Autonomicznej Arbitrum, a 2% trafia do Stowarzyszenia Programistów Arbitrum.

Innymi słowy, łańcuchy, które pozostają w ekosystemie Arbitrum, cieszą się swobodą, podczas gdy łańcuchy, które wykorzystują technologię Arbitrum i są wdrożone w zewnętrznych ekosystemach, muszą wnosić wkład. To jest podwójna struktura.

Początkowo budowa Arbitrum Orbit L2, który rozlicza się bezpośrednio na Ethereum, wymagała zatwierdzenia poprzez głosowanie w zakresie zarządzania w zdecentralizowanej organizacji autonomicznej Arbitrum. Ten proces przeszedł na model samoobsługowy, gdy plan ekspansji Arbitrum został uruchomiony w styczniu 2024 roku. Niemniej jednak wczesny proces „wymagający zezwolenia" i nacisk na zachęcanie L3 mogły być przeszkodami dla dużych przedsiębiorstw poszukujących suwerennego łańcucha L2. Dla firm chcących połączyć się bezpośrednio z Ethereum architektura L3 zbudowana na Arbitrum One stanowi dodatkowe ryzyko biznesowe pod względem zarządzania i zależności technologicznej.

Decyzja Goldfedera o nazwaniu tego modelu „źródłem społecznościowym" była celowa. Pozycjonuje się jako trzecia ścieżka między tradycyjnym open source a licencjami zastrzeżonymi. Przejrzystość kodu jest zachowana, ale komercyjne wykorzystanie poza ekosystemem Arbitrum wymaga wkładu do ekosystemu.

Zaletą tego modelu jest wyrównanie interesów ekonomicznych uczestników ekosystemu. Dla łańcuchów rozliczających się zewnętrznie istnieją namacalne koszty wyjścia, co zapewnia zrównoważony strumień przychodów. Zdecentralizowana organizacja autonomiczna Arbitrum zgromadzila podobno około 20 000 ETH przychodów, a niedawne ogłoszenie Robinhood o budowie własnego łańcucha L2 na Orbit dodatkowo potwierdza potencjał modelu do adopcji instytucjonalnej. Testnet Robinhood Chain zarejestrował 4 miliony transakcji w pierwszym tygodniu, demonstrując dojrzałość technologiczną Arbitrum i możliwości dostosowywania przyjazne dla regulacji, zapewniając znaczącą wartość określonym typom klientów instytucjonalnych.

2.3 Kompromisy między różnymi modelami

Oba modele są zoptymalizowane dla różnych wartości. Model Optimism maksymalizuje szybkość wczesnej adopcji przedsiębiorstw poprzez bezwarunkową otwartość licencji MIT, modułową architekturę i silny proof-of-concept reprezentowany przez Base. Środowisko, które pozwala na licencjonowany dostęp do kodu, swobodną wymianę komponentów i dojrzałe przypadki referencyjne, zapewnia decydentom biznesowym możliwie najniższą barierę wejścia.

Z drugiej strony model Arbitrum kładzie nacisk na trwałość jego długoterminowego ekosystemu. Oprócz doskonałej technologii jego mechanizm koordynacji ekonomicznej wymaga od użytkowników zewnętrznych wniesienia przychodów, zapewniając stabilne podstawy finansowe dla utrzymania infrastruktury. Początkowa adopcja może być nieco wolniejsza, ale dla projektów zbudowanych przy użyciu unikalnych funkcji stosu Arbitrum, takich jak Arbitrum Stylus, koszty wyjścia mogą być dość wysokie.

Powiedziawszy to, różnice między tymi dwoma modelami nie są tak ekstremalne, jak często są opisywane. Arbitrum również oferuje darmowe i bezpozwoleniowe licencje w swoim ekosystemie, a Optimism wymaga od członków superłańcucha dzielenia się przychodami. Oba leżą na spektrum między „całkowicie otwartym" a „całkowicie obowiązkowym", różniąc się stopniem i zakresem, a nie istotą.

Ostatecznie ta różnica jest blockchainową wersją klasycznego kompromisu między tempem wzrostu a trwałością.

3. Lekcje z historii open source

To napięcie nie jest unikalne dla blockchain. Modele monetyzacji oprogramowania open-source doświadczyły niezwykle podobnych debat w ciągu ostatnich kilku dekad.

3.1 Linux i Red Hat

Linux jest najbardziej udanym projektem open-source w historii. Jądro Linuksa jest w pełni otwarte na licencji GPL i przeniknęło niemal każdy obszar informatyki: serwery, chmurę, systemy wbudowane, Androida i więcej.

Jednak Red Hat, najbardziej udane przedsiębiorstwo komercyjne zbudowane na tym ekosystemie, nie czerpie zysków z samego kodu. Czerpie zyski z usług zbudowanych na tym kodzie. Red Hat sprzedaje wsparcie techniczne, poprawki bezpieczeństwa i gwarancje stabilności klientom korporacyjnym i został przejęty przez IBM za 34 miliardy dolarów w 2019 roku. Kod jest darmowy, ale profesjonalne wsparcie operacyjne jest płatne. Ta logika nosi uderzające podobieństwo do niedawno uruchomionego OP Enterprise przez Optimism.

3.2 MySQL i MongoDB

MySQL przyjął model podwójnego licencjonowania: wersję open-source na licencji GPL i oddzielną licencję komercyjną sprzedawaną firmom, które chcą używać MySQL do celów komercyjnych. Kod jest widoczny i darmowy do użytku niekomercyjnego, ale przychody generowane z niego wymagają płatności. Ta koncepcja jest podobna do modelu społecznościowego źródła Arbitrum.

MySQL odniósł sukces dzięki temu podejściu, ale nie było to bez skutków ubocznych. Kiedy Oracle przejął Sun Microsystems w 2010 roku i następnie uzyskał własność MySQL, obawy o jego przyszłość skłoniły oryginalnego twórcę, Monty'ego Wideniusa, i programistów społeczności do stworzenia forka MariaDB. Chociaż bezpośrednim katalizatorem była zmiana struktury własności, a nie polityki licencjonowania, możliwość forkowania jest wszechobecnym ryzykiem w oprogramowaniu open-source. Podobieństwo do obecnego problemu Optimism jest łatwo zauważalne.

MongoDB dostarcza bardziej bezpośredniego przykładu. W 2018 roku MongoDB przyjął licencję publiczną po stronie serwera. Motywacją było rozwiązanie rosnącego problemu: giganci usług chmurowych, tacy jak Amazon Web Services i Google Cloud, używają kodu MongoDB, oferując go jako usługę zarządzaną, bez płacenia MongoDB żadnych opłat. Aktorzy, którzy żądają wartości z kodu open-source bez dawania czegokolwiek w zamian: to jest powracający wzorzec w całej historii open source.

3.3 WordPress

WordPress, w pełni open source na licencji GPL, napędza około 40% stron internetowych na całym świecie. Automattic, firma stojąca za WordPress, generuje przychody poprzez swoją usługę hostingową WordPress.com i różne wtyczki, ale nie pobiera żadnych opłat za używanie samego rdzenia WordPress. Platforma jest całkowicie otwarta, a logika jest taka, że wzrost samego ekosystemu zwiększy wartość platformy. Jest to strukturalnie podobne do wizji hiperłańcucha Optimism.

Model WordPress wyraźnie odniósł sukces. Ale problem „pasażera na gapę" nigdy nie został fundamentalnie rozwiązany. W ostatnich latach wybuchł spór między założycielem WordPress Mattem Mullenwegiem a główną firmą hostingową WP Engine. Mullenweg publicznie krytykował WP Engine za czerpanie ogromnych zysków z ekosystemu WordPress, ale wnoszenie zbyt małego wkładu w zamian. Ten paradoks największego beneficjenta otwartego ekosystemu wnoszącego najmniej to dokładnie ta sama dynamika, która dzieje się między Optimism a Base.

4. Dlaczego jest inaczej w dziedzinie krypto?

Te debaty są powszechne w tradycyjnym oprogramowaniu. Dlaczego więc ten problem staje się szczególnie ostry w infrastrukturze blockchain?

4.1 Tokeny jako wzmacniacze

W tradycyjnych projektach open-source wartość jest stosunkowo rozproszona. Kiedy Linux odnosi sukces, cena żadnego konkretnego aktywa nie rośnie ani nie spada w bezpośrednim wyniku. Jednak w ekosystemie blockchain istnieją tokeny, a ich ceny odzwierciedlają zachęty i dynamikę polityczną uczestników ekosystemu w czasie rzeczywistym.

W tradycyjnym oprogramowaniu open-source, chociaż problem jazdy na gapę prowadzący do niedoboru zasobów rozwojowych jest poważny, konsekwencje są stopniowe. W blockchain jednak odejście głównych graczy wywołuje natychmiastowe i wysoce widoczne rezultaty: gwałtowny spadek cen tokenów. Ponad 20% spadek $OP po ogłoszeniu Base wyraźnie ilustruje ten punkt. Tokeny są zarówno barometrem zdrowia ekosystemu, jak i mechanizmem wzmacniającym kryzysy.

4.2 Odpowiedzialność infrastruktury finansowej

Blockchainy poziomu 2 to coś więcej niż tylko oprogramowanie. Są to infrastruktury finansowe. Miliardy dolarów w aktywach są zarządzane na tych łańcuchach, a utrzymanie ich stabilności i bezpieczeństwa wymaga ogromnych i ciągłych kosztów. W udanych projektach open-source koszty utrzymania są często pokrywane przez sponsoring korporacyjny lub wsparcie fundacji, ale większość blockchainów poziomu 2 dzisiaj ma trudności z utrzymaniem własnego ekosystemu. Bez zewnętrznych wkładów w formie podziału opłat sekwencera trudno jest zabezpieczyć zasoby potrzebne do rozwoju i utrzymania infrastruktury.

4.3 Napięcie ideologiczne

Społeczność krypto ma silną tradycję ideologiczną „kod powinien być darmowy". Decentralizacja i wolność są podstawowymi wartościami ściśle splątanymi z tożsamością branży. W tym kontekście model podziału opłat Arbitrum może wywołać opór niektórych członków społeczności, podczas gdy otwarty model Optimism jest ideologicznie atrakcyjny, ale staje przed realnymi wyzwaniami dotyczącymi ekonomicznej trwałości.

5. Wniosek: Nie ma czegoś takiego jak darmowa infrastruktura.

Podczas gdy odejście Base było ciosem dla Optimism, byłoby przedwczesne stwierdzenie, że sam model hiperłańcucha zawiódł.

Po pierwsze, Optimism nie siedział bezczynnie. 29 stycznia 2026 roku Optimism oficjalnie uruchomił OP Enterprise, usługę klasy korporacyjnej dla firm fintech i instytucji finansowych, wspierającą wdrażanie blockchainów klasy produkcyjnej w ciągu 8 do 12 tygodni. Chociaż oryginalny stos OP jest licencjonowany przez MIT i zawsze może być przekształcony w model samorządny, ocena Optimism jest taka, że współpraca z OP Enterprise jest bardziej racjonalnym wyborem dla większości zespołów, które nie są ekspertami w zakresie infrastruktury blockchain.

Base nie zerwie powiązań ze stosem OP z dnia na dzień. Sam Base stwierdził, że pozostanie kluczowym klientem usług wsparcia dla OP Enterprise podczas przejścia i planuje utrzymać kompatybilność ze specyfikacjami stosu OP przez cały proces. To rozdzielenie jest techniczne, nie relacyjne. To jest oficjalne stanowisko obu stron. Z drugiej strony istnieje również luka między ideałem a rzeczywistością społecznościowego modelu open-source Arbitrum.

W rzeczywistości około 19 400 ETH przychodów netto z opłat zgromadzonych w skarbcu zdecentralizowanej organizacji autonomicznej Arbitrum pochodzi niemal całkowicie z opłat sekwencera z samego Arbitrum One i Nova oraz z aukcji maksymalnej wydobywalnej wartości Timeboost. Przychody z podziału opłat wniesione przez łańcuchy ekosystemowe poprzez inicjatywę skalowania Arbitrum nie otrzymały jeszcze żadnego znaczącego publicznego potwierdzenia. Są ku temu strukturalne powody. Sama inicjatywa skalowania Arbitrum została uruchomiona dopiero w styczniu 2024 roku, większość istniejących łańcuchów Orbit to L3 zbudowane na Arbitrum One, a zatem zwolnione z zobowiązań do podziału przychodów, a nawet najbardziej prominentny niezależny łańcuch L2 kwalifikujący się do inicjatywy skalowania Arbitrum — Robinhood — wciąż znajduje się w fazie testnet.

Aby społecznościowy model open-source Arbitrum naprawdę miał wagę jako „zrównoważona struktura przychodów", ekosystem musi poczekać na uruchomienie mainnetów dużych serwerów L2, takich jak Robinhood, i na rzeczywisty start przychodów z podziału opłat programu skalowania Arbitrum. Wymaganie przekazania 10% przychodów protokołu zewnętrznym zdecentralizowanym organizacjom autonomicznym (DAO) nie jest łatwym wyzwaniem dla dużych przedsiębiorstw. Fakt, że instytucje takie jak Robinhood nadal wybierają Orbit, świadczy o jego wartości propozycji w innych wymiarach, mianowicie potencjale dostosowania i dojrzałości technologicznej. Jednak ekonomiczna rentowność tego modelu pozostaje niesprawdzona. Luka między projektem teoretycznym a rzeczywistym przepływem gotówki jest wyzwaniem, które Arbitrum wciąż musi rozwiązać.

Dwa modele oferowane przez Arbitrum i Optimism to ostatecznie różne odpowiedzi na to samo pytanie: jak zapewnić trwałość infrastruktury publicznej?

Ważne nie jest, który model jest właściwy, ale zrozumienie kompromisów, które każdy model przynosi. Otwarty model Optimism umożliwia szybką ekspansję ekosystemu, ale niesie również nieodłączne ryzyko, że jego najwięksi beneficjenci mogą odejść. Obowiązkowy model wkładu Arbitrum ustanawia zrównoważoną strukturę przychodów, ale podnosi barierę początkowej adopcji.

Czy mówimy o Optimism, czy Arbitrum, OP Labs, Sunnyside Labs i Offchain Labs zatrudniają światowej klasy talenty badawcze poświęcone skalowaniu Ethereum przy jednoczesnym utrzymaniu decentralizacji. Postępy technologiczne w skalowaniu L2 byłyby niemożliwe bez ich ciągłych inwestycji rozwojowych, a zasoby finansujące tę pracę muszą skądś pochodzić.

Nie ma czegoś takiego jak darmowa infrastruktura. Jako społeczność to, co musimy zrobić, to nie ślepa lojalność ani podświadoma uraza, ale rozpoczęcie uczciwego dialogu, aby omówić, kto powinien ponieść koszty tej infrastruktury. Odejście Base może być punktem wyjścia do tego dialogu.