W przedprocesowym przesłuchaniu przed MTK prawnicy szczegółowo opisują, jak ofiary wojny narkotykowej prawie nie mogły się bronić

HAGA, Holandia – We wtorek 24 lutego przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym (MTK) przedstawiono historie ofiar wojny narkotykowej przedstawianych jako „nanlaban" (stawiających opór), choć aktywiści praw człowieka i prawnicy twierdzą, że kontekst społeczny zabójstw sprawił, że rodziny ofiar nie mogły skutecznie dochodzić sprawiedliwości na Filipinach, jak powiedzieli ich przedstawiciele.

Drugi dzień przesłuchania w sprawie zatwierdzenia zarzutów wobec byłego prezydenta Rodrigo Duterte w MTK był dniem wysłuchania obrony. Wtorek był dniem dla rodzin ofiar, a prokuratura i wspólni przedstawiciele prawni ofiar (CLRV) mieli cały dzień na przedstawienie swoich wniosków merytorycznych.

Podczas gdy prokuratura szczegółowo opisała, jak Duterte rzekomo stał na czele łańcucha dowodzenia w egzekwowaniu państwowej polityki zabijania rzekomych użytkowników narkotyków i handlarzy, CLRV skupił się na skutkach surowych rządów Duterte.

CLRV podkreślił, że większość zabójstw dotyczyła ofiar z ubogich środowisk. „Nanlaban", co oznacza stawianie oporu lub przeciwstawianie się aresztowaniu, odnosi się do uzasadnienia używanego przez policję w wojnie narkotykowej do zabijania podejrzanych, ponieważ rzekomo stawiali opór podczas starcia.

Ale poza wątpliwościami, czy stawianie oporu rzeczywiście miało miejsce podczas starć, CLRV zauważył, że celowanie w marginalizowanych stworzyło środowisko, które utrudniało składanie skarg w krajowym systemie wymiaru sprawiedliwości.

Prokuratorzy MTK wcześniej oskarżyli Duterte o trzy zarzuty powszechnego morderstwa jako zbrodni przeciwko ludzkości. Izba Przygotowawcza ma potwierdzić lub nie potwierdzić te zarzuty w ciągu 60 dni od tygodniowego przesłuchania.

Nierówności społeczne

Paolina Massidda, główna radca CLRV, umieściła swoje wystąpienie w kontekście nierówności społecznych wojny narkotykowej Duterte.

„Jak jednoznacznie pokazują dowody w aktach, osoby będące celem operacji antynarkotykowych pana Duterte w przeważającej mierze pochodziły ze zubożałych społeczności, gdzie mobilność społeczna jest ograniczona, a możliwości są skąpe" – powiedziała Massidda.

Massidda przedstawiła dodatkowy kontekst nielegalnego używania narkotyków w zubożałych społecznościach na Filipinach oraz tego, jak sięganie po metamfetaminę lub shabu było „mechanizmem radzenia sobie" z trudnymi warunkami życia. Nielegalna kampania narkotykowa Duterte nieproporcjonalnie dotknęła biednych, jak powiedziała.

Filipiński prawnik Gilbert Andres, który również wypowiadał się z zespołu CLRV, przedstawił więcej szczegółów dotyczących biednych, którzy byli celem. Opisał, jak zbrodnie miały miejsce w gęsto zaludnionych społecznościach, porównując typowy rozmiar domu do dwóch stołów na sali sądowej MTK.

Powiedział, że zmarginalizowana i wrażliwa kondycja ofiar „wykładniczo zwielokrotniła" krzywdę, której doświadczyły, gdy ich rodziny stały się celem wojny narkotykowej.

„Kampania wojny narkotykowej pana Duterte uderzyła w samo człowieczeństwo ofiar, ich rodzin i ich społeczności. W języku filipińskim ofiary pośrednie wyraziły to w jednym zdaniu: 'Inalisan kami ng dangal (Zostaliśmy pozbawieni godności)'" – powiedział Andres.

Andres powiedział, że ponieważ ofiary były zabijane na oczach swoich rodzin, często w ich domach i dzielnicach, ich schronienia stały się miejscami zbrodni. Po zabójstwach rodziny nadal żyły z trwałą traumą i piętnem ze strony ściśle zintegrowanych społeczności, w których mieszkały.

„Postępowanie przed tą izbą jest uważnie obserwowane przez ofiary, ponieważ postrzegają je jako swój pierwszy krok w kierunku prawdy i sprawiedliwości" – powiedział.

Odtwórz wideo

Zapytana o to, dlaczego podkreślanie kontekstu marginalizacji było ważne dla sprawy, prawniczka zajmująca się prawami człowieka Kristina Conti po przesłuchaniu we wtorek powiedziała dziennikarzom, że pokazało to, jak cele to ci, którzy „nie byliby w stanie wnosić spraw".

„[Jednym z] elementów zbrodni jest to, że powinna to być napaść na ludność cywilną. A kiedy mówisz o napaści na ludność cywilną, podkreśla to, że ta ludność cywilna, w przeciwieństwie do prawdziwej wojny... jest bezbonna. Chodzi o to, że ci ludzie nie są w stanie się bronić" – powiedziała Conti.

„Ci, którzy nie są w stanie się bronić i wnosić spraw, są celowo atakowani, aby zapewnić, że nikt nie zostanie pociągnięty do odpowiedzialności" – dodała po filipińsku.

Conti jest również akredytowanym asystentem radcy prawnego MTK.

Ciężki dzień

Llore Pasco i Sheerah Escudero, krewni ofiar wojny narkotykowej, którzy udali się do Hagi, aby obserwować postępowanie, byli wyraźnie wzruszeni na galerii publicznej, gdy CLRV mówił o trwałych skutkach zabójstw dla pozostałych przy życiu członków rodzin.

W wywiadzie po przesłuchaniu Pasco powiedziała, że tłumiła swoje emocje, będąc „przytłoczona" świadomością, że postępowanie tego dnia było „dla nich".

Odtwórz wideo

Brat Escudero, Ephraim, został zabity w 2017 roku jako nastolatek, z głową owiniętą taśmą pakową, gdy jego ciało znaleziono w wiosce w Pampandze. Inne ofiary wojny narkotykowej spotkał podobny los, a prokuratura opisała ten sposób zabijania podczas przesłuchania.

„Polityka Duterte była powodem, dla którego to spotkało naszych bliskich" – powiedziała Escudero w mieszance angielskiego i filipińskiego. „Frustrujące jest też dla nas to, jak trudno jest wyrazić słowami ilość bólu, cierpienia i frustracji, przez które przechodzimy. To my wzywamy do sprawiedliwości, ale to my również jesteśmy oszczerzani".

Obie wyraziły nadzieję na potwierdzenie zarzutów i kontynuację procesu. – Rappler.com