Izraelskie myśliwce F-15 są tankowane przez Boeinga 707 podczas pokazu lotniczego na ceremonii ukończenia szkolenia izraelskich pilotów w bazie lotniczej Hatzerim na pustyni Negew, w pobliżu południowego izraelskiego miasta Beersheva, 28 czerwca 2012 r. (Zdjęcie: JACK GUEZ/AFP via Getty Images)
AFP via Getty Images
Aby zachować zdolności do przeprowadzania dalekosiężnych uderzeń strategicznych swojego potężnego lotnictwa, Izrael modernizuje swoją starzejącą się flotę latających cystern, zamawiając dwa dodatkowe tankowce KC-46A Pegasus ze Stanów Zjednoczonych. Posiadanie takich samolotów-cystern dało siłom powietrznym w regionie, zwłaszcza izraelskim, decydującą przewagę w poprzednich konfliktach i bez wątpienia będzie to kontynuowane.
Izrael pozyska dwa tankowce produkcji Boeinga w ramach umowy o wartości 500 milionów dolarów, ogłosiło w środę ministerstwo obrony. Zamówienie to uzupełnia cztery KC-46, które Izrael już zamówił, aby zastąpić swoje zmodyfikowane tankowce Boeing KC-707 "Ram". Izrael spodziewa się otrzymać pierwszy KC-46, który nazwany zostanie "Gideon", w ciągu najbliższych sześciu miesięcy, a pozostałe pięć do 2030 roku. Pomimo zaawansowanego wieku i wcześniejszych planów wycofania ich dekadę temu, Izrael może utrzymać swoją flotę KC-707, szacowaną na siedem samolotów, w służbie przez kolejne kilka lat.
Zakup następuje krótko po bezprecedensowej 12-dniowej wojnie Izraela przeciwko Iranowi, podczas której jego siły powietrzne zdominowały irańską przestrzeń powietrzną. Izrael najwyraźniej osiągnął tę przewagę powietrzną wyłącznie dzięki wsparciu swoich KC-707. Ostatecznie, Siły Powietrzne USA oficjalnie utrzymują, że nie tankowały żadnego z setek izraelskich myśliwców, które nieprzerwanie latały tam i z powrotem do Iranu, pokonując co najmniej 930 mil w każdą stronę, przez te 12 dni.
Izraelski portal informacyjny Ynet zauważył, że po zakończeniu zakupu KC-46 ponad dwukrotnie zwiększy się zdolność Izraela do prowadzenia operacji w tzw. trzecim kręgu, czyli przeciwko odległym przeciwnikom, takim jak Iran i jego sojusznik Huti w Jemenie.
"Z sześcioma tankowcami KC-46 obok floty Ram, siły powietrzne uważają, że będą w stanie utrzymać prawie ciągłą obecność powietrzną nad Iranem, efektywnie 'żyjąc w irańskim niebie' i wywierając presję powietrzną na Teheran" - zauważył Ynet. "Dałoby to Izraelowi bezprecedensową kontrolę na niskim pułapie nad regionalną potęgą położoną około 1500 kilometrów (932 mile) dalej i znacznie większą od Izraela."
Od czasu wojny urzędnicy sugerowali, że Izrael utrzyma to, co można by nazwać powietrzną okupacją Iranu. Nawet próba przeprowadzenia tak logistycznie wymagającej i przypuszczalnie długoterminowej kampanii bez wątpienia wymagałaby stałego i ciągłego wsparcia tankowców.
Izrael nie jest jedyną regionalną potęgą, która rozumie znaczenie posiadania floty tankowców do wspierania operacji sił powietrznych, zarówno w pobliżu, jak i z dala od swoich granic.
W świetle 12-dniowej wojny może wydawać się ironiczne, że to Iran kiedyś posiadał wiodącą flotę tankowców w regionie.
W latach 70., gdy Iran był sojusznikiem Stanów Zjednoczonych pod rządami ostatniego szacha, nabył tankowce KC-707 i KC-747. Potrzebował takich samolotów do wspierania ogromnych sił powietrznych wyposażonych przez Amerykanów, które szybko zbudował, w tym myśliwców czwartej generacji F-14A Tomcat, uzupełnionych dużą liczbą myśliwców F-4 i F-5.
Kiedy Irak Saddama Husajna najechał porewolucyjny Iran w 1980 roku, te tankowce odegrały kluczową rolę w utrzymaniu w powietrzu dużej liczby irańskich myśliwców, które uderzyły głęboko w terytorium Iraku w pierwszych dniach wojny, umożliwiając im kontynuowanie walki. 4 kwietnia 1981 roku, podczas naprawdę odważnego nalotu, irański KC-707 i KC-747 poleciały wraz z irańskimi myśliwcami głęboko w iracką przestrzeń powietrzną podczas przełomowego zaskakującego uderzenia na strategiczne lotnisko H-3 w zachodniej irackiej prowincji Anbar. Irański pakiet uderzeniowy osiągnął ten przełomowy atak, przelatując nad północnym Irakiem i krótko przez turecką przestrzeń powietrzną, aby uderzyć w niczego niespodziewających się Irakijczyków w H-3, którzy wierzyli, że odległość bazy od linii frontu czyni ją stosunkowo bezpieczną.
Irańskie myśliwce F-4 Phantom lecą za samolotem tankującym podczas ceremonii upamiętniającej doroczny dzień armii kraju w Teheranie, 18 kwietnia 2023 r. (Zdjęcie: ATTA KENARE/AFP via Getty Images)
AFP via Getty Images
(Nawiasem mówiąc, na początku wojny w czerwcu 2025 roku, Izrael zniszczył co najmniej jeden irański tankowiec, prawdopodobnie ostatni działający KC-747 na świecie, zaparkowany na międzynarodowym lotnisku w północno-wschodnim mieście Meszhed.)
Izrael przeprowadził własny przełomowy nalot na Irak w tym samym roku - atak z 7 czerwca 1981 roku na zbudowany przez Francuzów iracki reaktor jądrowy Osirak w Bagdadzie. W tej operacji, o kryptonimie Opera, pakiet uderzeniowy nowych izraelskich F-15 i F-16 nie miał wsparcia tankowców.
Po wejściu do służby KC-707 dwa lata później, Izrael szybko zademonstrował zwiększony zasięg, jaki te masywne samoloty dały jego najlepszym myśliwcom. Do października 1985 roku izraelskie KC-707 tankowały F-15, umożliwiając im lot z macierzystych baz lotniczych nad wschodnim Morzem Śródziemnym do uderzenia na kwaterę główną Organizacji Wyzwolenia Palestyny w Tunezji. Przez dziesięciolecia ten atak, o kryptonimie Operacja Drewniana Noga, pozostawał najdalej przeprowadzonym uderzeniem wykonanym kiedykolwiek przez myśliwce IAF, w dużej mierze dzięki możliwości tankowania w powietrzu.
Inne regionalne potęgi niewątpliwie rozumiały znaczenie takich zdolności i starały się wyposażyć swoje siły powietrzne w samoloty-cysterny. Na przykład Arabia Saudyjska stopniowo zgromadziła flotę tankowców większą niż obecna izraelska, nabywając KC-707 i KC-130 ze Stanów Zjednoczonych oraz wielozadaniowe transportowe tankowce Airbus A330 z Hiszpanii. Rijad zamówił cztery kolejne samoloty tego ostatniego typu w 2024 roku.
Boeing KC-707 prowadzi F-15SA Strike Eagles i Eurofighter Typhoons Królewskich Saudyjskich Sił Powietrznych podczas treningu przed Rundą 3 Jeddah Mistrzostw Formuły 2 na torze Jeddah Corniche Circuit, 18 kwietnia 2025 r. w Jeddah, Arabia Saudyjska. (Zdjęcie: James Sutton – Formula 1/Formula Motorsport Limited via Getty Images)
Formula Motorsport Limited via Getty Images
Pomimo takich zakupów, Królewskie Saudyjskie Siły Powietrzne nadal mocno polegały na wsparciu ze Stanów Zjednoczonych podczas swojej siedmioletniej kampanii powietrznej przeciwko Huti na swojej południowej granicy w Jemenie w latach 2015-2022. W 2018 roku Pentagon wystawił Arabii Saudyjskiej i jej partnerowi koalicyjnemu, Zjednoczonym Emiratom Arabskim, rachunek na 331 milionów dolarów za tę pomoc.
ZEA operują mniejszą flotą Airbus A330 MRTT i często musiały polegać na wsparciu tankowców Sił Powietrznych USA. W styczniu 2022 roku, po bezprecedensowym ataku rakietowym i dronowym Huti na Abu Zabi, tankowce USAF wspierały całodobowe patrole powietrzne emirackich F-16 i Mirage 2000, wypatrujących ewentualnych kolejnych ataków dronów. Waszyngton następnie nieumyślnie obraził wstrząśnięte przywództwo emirackie, szybko wręczając im rachunek za to wsparcie w ich trudnym czasie.
Jedyny regionalny kraj należący do NATO, Turcja, również pozyskała samoloty-cysterny do wspierania swoich dużych sił powietrznych wyposażonych przez Amerykanów, które posiadają trzecią co do wielkości flotę F-16 na świecie. Operacje Tureckich Sił Powietrznych na przestrzeni lat niezmiennie celowały w wrogie cele, głównie kurdyjskie, w północnej Syrii i górskich twierdzach kurdyjskiej grupy PKK w irackim Kurdystanie. Oprócz wspierania tych operacji, tureckie tankowce umożliwiają F-16 latanie daleko od tureckich wybrzeży, aby projekcję siły w miejscach takich jak wschodnie Morze Śródziemne.
Widok pokazuje cały proces w 10. Głównym Dowództwie Bazy Odrzutowców w Incirlik, od przygotowań dokonanych przez Eskadrę Asenalar do tankowania w powietrzu, po tankowanie w locie myśliwców F-16 i F-4E/2020 Phantom przez samolot-cysternę, 28 maja 2025 r. w Adanie, Turcja. Samoloty-cysterny ze 101. Eskadry Tankowania Powietrznego, stacjonujące w 10. Głównym Dowództwie Bazy Odrzutowców pod Tureckimi Siłami Powietrznymi, zapewniają ciągłą zdolność lotu poprzez tankowanie innych samolotów w powietrzu na wysokości 26 000 stóp i z prędkością 950 kilometrów na godzinę. (Zdjęcie: Mustafa Hatipoglu/Anadolu via Getty Images)
Anadolu via Getty Images
Turcja obecnie posiada siedem samolotów KC-135R Stratotanker bazujących w południowo-wschodniej bazie Incirlik. Niektóre z tych tankowców tankowały nawet tureckie F-16 uczestniczące w dramatycznej próbie zamachu stanu z 15 lipca 2016 roku. Ankara później odesłała je z powrotem do Stanów Zjednoczonych na modernizację "Block 45", która przebudowała ich kokpity i zaktualizowała wiele systemów w 2021 roku.
Obecnie Turcja podobno decyduje między KC-46A a A330 MRTT, aby ostatecznie zastąpić KC-135R.
Podczas gdy Izrael używał swoich KC-707 do symbolicznego demonstrowania siły poprzez tankowanie myśliwców latających daleko nad wschodnim Morzem Śródziemnym — często symulując odległość między Izraelem a Iranem — te tankowce ponownie umożliwiły izraelskim myśliwcom uderzenie na odległe cele w 2024 roku. Niespełna 29 lat po Operacji Drewniana Noga, izraelskie myśliwce przeleciały około 1200 mil, aby uderzyć w cele bojowników, tym razem Huti w Jemenie. Izrael sporadycznie przeprowadzał takie dalekosiężne naloty od lipca 2
