Reforma w kierunku sprawiedliwego i efektywnego handlu

Jako jeden z centralnych filarów rozwoju gospodarczego, handel i komercja zajmują wyjątkowo istotne miejsce w agendzie narodowej. Kiedy handel jest silny, kraj tętni życiem, tworząc towary, transportując zasoby i generując dobrobyt. Kiedy handel jest hamowany, czy to przez przemyt, nielegalne rynki, czy szalejące nadużycia duszące konkurencję, wzrost gospodarczy boryka się z trudnościami. Ludzie mogą tracić pracę, mieć trudności w konkurowaniu lub w ogóle nie być w stanie znaleźć źródeł utrzymania.

Promowanie efektywnego, sprawiedliwego i bezpiecznego handlu leży w gestii Biura Celnego (BoC), które w tym miesiącu lutego obchodzi swoją 124. rocznicę. Organizacja od ponad wieku zajmuje się nadzorem nad ładunkami importowymi i eksportowymi; zapobieganiem i zwalczaniem przemytu; oraz zapewnianiem zgodnego z prawem poboru dochodów na rzecz lepszych Filipin.

Handel globalny jest tak stary jak sama cywilizacja. Na Filipinach, na długo przed hiszpańskimi czy amerykańskimi rządami, stosunki handlowe były już mocno ugruntowane między grupami rdzennej ludności a sąsiadami kraju w Azji Południowo-Wschodniej. Daniny i prymitywne opłaty handlowe były pobierane przez lokalnych datus lub radżów, będących prawdopodobnie poprzednikami dzisiejszego biura celnego. Ta praktyka pobierania danin była znana jako Prawo Celne Ziemi.

Naturalnie, takie zasady tworzą łamiących zasady. Dla tych, którzy uznawali daniny za niesprawiedliwe lub nadmierne, pojawiły się czarne rynki, które starały się unikać taryf pobieranych przez datus i radżów, ukrywając towary i oszukując władze. BoC uznało to za przemyt w jego prymitywnej formie. Nawet setki lat później, ta sama gra w kotka i myszkę między przemytnikami a urzędnikami celnymi nadal trwa.

Pod panowaniem hiszpańskim, prawo celne istniało jako część imperialnej regulacji handlowej. Po przejęciu władzy przez USA w 1898 roku, istniejące hiszpańskie praktyki celne zostały stopniowo przekształcone w bardziej formalną agencję poboru dochodów zgodnie z amerykańskim prawem kolonialnym. Ustawa o Służbie Celnej i powiązane akty prawne z początku lat 1900. pomogły ustanowić strukturę, która ostatecznie stała się dzisiejszym Biurem Celnym.

W pierwszych dekadach XX wieku kolejne ustawy reorganizowały administrację celną, znosząc starsze role takie jak Kapitan Portu i tworząc profesjonalnych kolekcjonerów ceł w głównych portach, mocno osadzając biuro w kolonialnym, a później krajowym aparacie państwowym. W pozostałej części XX wieku agencja przechodziła powtarzające się reformy prawne i instytucjonalne, od rewizji taryf po wczesne działania w zakresie automatyzacji, w miarę jak handel filipiński się rozwijał, a egzekwowanie przepisów celnych stawało się bardziej złożone.

Globalnie, zmiany strukturalne spowodowane konteneryzacją i nowoczesną logistyką przyspieszyły jednocześnie legalny handel i przemyt. Wzrost ogromnych statków towarowych z międzynarodowo ustandaryzowanymi kontenerami transportowymi zarówno poprawił efektywność i przepustowość dla autoryzowanych handlowców, jak i stworzył nowe wyzwania dla władz portowych, ponieważ przemytnicy mieli teraz możliwość ukrywania rzeczy na dużą skalę.

Nowoczesne agencje celne zareagowały, przechodząc od kontrolowania wszystkiego, co było coraz bardziej niemożliwym zadaniem, do ukierunkowania opartego na ryzyku, co oznaczało kontrolowanie tylko przedmiotów podejrzanych o nielegalną działalność przy jednoczesnym audytowaniu reszty. Kulminacją tego było uchwalenie Ustawy o Modernizacji Celnej i Taryfowej w latach 2010., która dostosowała filipińskie procedury celne do globalnych standardów w zakresie ułatwień w handlu, wyceny i zarządzania ryzykiem.

Dziś BoC działa pod nadzorem Ministerstwa Finansów, funkcjonując nie tylko jako agencja kontroli granicznej i regulacji handlu, ale także jako drugi co do wielkości kolekcjoner dochodów rządowych po Biurze Dochodów Wewnętrznych, odzwierciedlając swoją centralną rolę w nowoczesnym filipińskim systemie fiskalnym i handlowym.

Wzmacnianie ponadczasowych praktyk poprzez technologię

Podczas noworocznego spotkania BoC w zeszłym miesiącu, komisarz Ariel F. Nepomuceno powtórzył priorytetową agendę reformy biura ucieleśnioną w ramach „I A M" (Integralność, Rozliczalność i Modernizacja).

W 2025 roku BoC osiągnęło całkowitą zbiórkę dochodów w wysokości 934,4 miliarda P, przekraczając ubiegłoroczny wynik o 17,7 miliarda P lub 1,9%. Wzrost ten był napędzany przez surowe środki egzekucyjne BoC, rygorystyczne monitorowanie deklaracji importowych oraz wysiłki w celu zapewnienia, że importerzy płacą prawidłowe cła i podatki.

Ten impet przeniósł się do stycznia tego roku, kiedy komisarz Ariel F. Nepomuceno ogłosił, że zebrali 80,744 miliarda P tylko w ciągu miesiąca, przekraczając swój cel i odzwierciedlając 100,6% efektywności zbierania dochodów.

„Przekroczenie naszego styczniowego celu jest silnym potwierdzeniem ciężkiej pracy naszego personelu celnego i rosnącej współpracy społeczności handlowej. Jesteśmy zobowiązani do utrzymania tego poziomu efektywności, aby wspierać agendę gospodarczą Prezydenta i wykazywać zdolność BoC do świadczenia niezawodnej służby publicznej" – powiedział komisarz.

Na początku roku pan Nepomuceno potwierdził ich ciągłe wysiłki w celu dostarczania wymiernych rezultatów zgodnych z priorytetami ustalonymi przez administrację Marcosa, powtarzając priorytetową agendę reformy biura ucieleśnioną w ramach „I A M" — Integralność, Rozliczalność i Modernizacja — która stanowi fundamenty trwających reform BoC.

Sercem tej reformy jest agresywne dążenie do pełnej cyfryzacji, która ma na celu wyeliminowanie interakcji twarzą w twarz, które historycznie pozwalały na „łapówki" i korupcję. Biuro wprowadziło ulepszoną Internetową Kalkulację Podatkową, bardziej intuicyjne narzędzie internetowe, które pomaga importerom przewidywać cła i podatki z większą dokładnością, jeszcze przed złożeniem deklaracji. BoC uruchomiło również System Zarządzania Pochodzeniem (OMS), który automatyzuje wydawanie i przetwarzanie Raportu Oceny Produktu (PER), obowiązkowego dokumentu dla towarów przeznaczonych do eksportu w ramach Umów o Wolnym Handlu (FTA), skracając czas przetwarzania i promując konkurencyjność eksportową.

Tymczasem, aby wzmocnić regionalną interoperacyjność, BoC wdrożyło również Elektroniczną Wymianę Dokumentów ASEAN, umożliwiając szybszą transgraniczną weryfikację dokumentów handlowych i zapewniając regionalną interoperacyjność. Proponowana integracja Zautomatyzowanego Systemu Deklaracji Eksportowych (AEDS) w strefach ekonomicznych będzie wspierać przyszłą cyfryzację zgłoszeń eksportowych, z potencjałem zmniejszenia błędów i wzmocnienia zgodności.

Istnieje również ulepszone przetwarzanie strategicznych towarów związanych z eksportem poprzez krytyczne usprawnienia operacyjne, w tym usprawnienie odprawy części lotniczych na międzynarodowym lotnisku w Clark i pełne wdrożenie portalu elektronicznego Certyfikatu Pochodzenia (e-CO).

Automatyzując 96% swoich procedur, od elektronicznych deklaracji podróży do cyfrowych przeglądów pochodzenia, agencja skutecznie zastępuje ludzką uznaniowość przejrzystymi, niezmiennymi śladami danych.

BoC skonfiskowało przemycone towary o wartości 2,390 miliarda P od lipca do sierpnia 2025 roku.

Obok reform cyfrowych, ulepszenia polityki w 2025 roku wzmocniły przewidywalność i zmniejszyły obciążenia administracyjne dla handlowców. Dzięki inicjatywom takim jak Rada Konsultacyjna i Doradcza Przemysłu Celnego (CICAC), agencja otworzyła bezpośrednią linię komunikacji z sektorem prywatnym, aby identyfikować i usuwać „wąskie gardła" w czasie rzeczywistym. Ta efektywność jest połączona z znacznie bardziej zintensyfikowaną strategią ochrony granic.

Wreszcie, najbardziej wymagającym aspektem tej reformy jest kulturowa przebudowa wewnętrznej siły roboczej agencji. BoC próbuje przełamać stare systemy patronatu poprzez wdrażanie awansów opartych na zasługach i dążenie do certyfikacji ISO dla wszystkich 17 głównych portów w całym kraju.

Wśród obszarów, które pan Nepomuceno wymienił jako te, na których koncentruje się agencja, były dobrostan personelu i rozwój zawodowy. Poprzez profesjonalizację szeregów i pociąganie funkcjonariuszy do odpowiedzialności poprzez „cyfrowe ślady", biuro ma na celu wspieranie kultury, w której uczciwość jest zinstytucjonalizowana, a nie opcjonalna.

Organizacje międzynarodowe, takie jak Bank Światowy, wyraziły poparcie dla takich inicjatyw, przy czym instytucja przyznała 88,28 miliona dolarów finansowania na cały program modernizacji. Te reformy są zaprojektowane tak, aby przetrwać poszczególne administracje, ostatecznie przekształcając BoC w napędzaną technologią firmę ochrony granic, która równoważy bezpieczeństwo narodowe z szybkim tempem handlu globalnego.

W miarę jak czasy się zmieniają, BoC również ewoluuje wraz z nimi. Chociaż narzędzia są inne, plan gry pozostaje taki sam jak zawsze: służenie filipińskiemu narodowi poprzez ułatwianie sprawiedliwego i efektywnego handlu dla wszystkich. — Bjorn Biel M. Beltran