Fintechy proszą CBN o fundusz wzrostu, regulator twierdzi, że może jedynie pełnić rolę pośrednika

Operatorzy fintech naciskają na utworzenie dedykowanego funduszu wzrostu lub systemu gwarancji kredytowych w celu odblokowania kapitału na innowacje i ekspansję, ale Bank Centralny Nigerii (CBN) twierdzi, że nie może bezpośrednio ustanowić finansowania typu venture.

Regulator ujawnił to w swoim najnowszym raporcie sektora fintech, który opierał się na badaniu ilościowym wiodących kadry zarządzającej fintech, warsztatach dla interesariuszy za zamkniętymi drzwiami przeprowadzonych w czerwcu 2025 r. oraz okrągłym stole fintech CBN zwołanym w październiku 2025 r.

CBN opisał ten proces jako część trwałego zaangażowania w sektor, z którym stara się zbudować most.

Dostęp do finansowania okazał się jednym z największych ograniczeń wzrostu fintech, a wielu interesariuszy opisywało pozyskiwanie funduszy w Nigerii jako trudne lub bardzo trudne. 

Kadra zarządzająca wskazywała na niestabilność makroekonomiczną, opóźnienia regulacyjne wpływające na zatwierdzenia bezpośrednich inwestycji zagranicznych oraz ryzyko walutowe jako czynniki, które utrudniły zabezpieczenie zarówno lokalnego, jak i zagranicznego kapitału.

Spowolnienie znajduje odzwierciedlenie w przepływie transakcji. Finansowanie startupów w Nigerii spadło o 17% do 343 milionów dolarów w 2025 r. W odpowiedzi 87,5% kadry zarządzającej fintech poparło utworzenie specyficznego dla fintech funduszu wzrostu lub systemu gwarancji kredytowych, aby pomóc startupom w dostępie do długoterminowego finansowania w czasie, gdy czeki kapitałowe maleją.

CBN wcześniej prowadził ukierunkowane systemy finansowania dla sektorów, które uważa za strategiczne dla gospodarki, szczególnie rolnictwa. 

Jego najważniejsza interwencja, Program Pożyczkobiorców Kotwicznych (ABP), został uruchomiony 17 listopada 2015 r., aby poprawić finansowanie drobnych rolników i zwiększyć produkcję żywności.

Do 2023 r. CBN wypłacił 1,1 biliona ₦ (809,85 miliona dolarów) w ramach programu przed jego zakończeniem, twierdząc, że skupi się ponownie na swoich podstawowych obowiązkach polityki pieniężnej.

Jednak ABP stał się także przestrogą. Program był nękany zarzutami słabego monitorowania i słabego egzekwowania spłat, z twierdzeniami, że niektórzy beneficjenci traktowali pożyczki jako prezenty, prowadząc do wysokich wskaźników niewypłacalności. 

Raport audytora generalnego wykazał, że CBN jeszcze nie odzyskał 629,04 miliarda ₦ (463,12 miliona dolarów), podnosząc pytania o to, jak daleko regulator powinien posunąć się w działaniu jako pożyczkodawca ostatniej instancji dla ekspansji sektora prywatnego.

W swoim raporcie fintech CBN wyznaczył wyraźną granicę, twierdząc, że nie może bezpośrednio tworzyć funduszy venture. Jednak  stwierdził, że może odgrywać rolę convening poprzez łączenie instytucji finansowania rozwoju i dostawców kapitału prywatnego w celu strukturyzacji finansowania mieszanego, gwarancji kredytowych lub modeli podziału ryzyka poprzez partnerów takich jak Bank Rozwoju Nigerii (DBN) i InfraCredit. Bank stwierdził, że te opcje są zgodne z jego Wizją Systemu Płatności 2025 (PSV2025).

Pomimo dystansowania się CBN od bezpośredniego finansowania, kapitał wspierany przez rząd może zacząć odgrywać większą rolę na rynku venture Nigerii.

Nigeria uruchomiła Inwestycje w Przedsiębiorstwa Cyfrowe i Kreatywne (iDICE) w 2023 r. z finansowaniem w wysokości 617,7 miliona dolarów w celu promowania inwestycji w sektorze cyfrowym i kreatywnym kraju. 

Program jest wspierany przez Rząd Federalny Nigerii, poprzez Bank Przemysłu, a także Afrykański Bank Rozwoju (AfDB), Agence Française de Développement (AFD) i Islamski Bank Rozwoju (IsDB).

W listopadzie 2025 r. iDICE uczestniczył w pozyskiwaniu 64 milionów dolarów przez Ventures Platform, jeden z najbardziej aktywnych funduszy seed-stage w Afryce, w transakcji, która zasygnalizowała silniejszy apetyt na finansowanie instytucjonalne ukierunkowane na innowacje wczesnego etapu. Ustawa o Startupach Nigerii przewiduje również wspierany przez rząd fundusz seed w wysokości do 10 miliardów ₦ (7,36 miliona dolarów).

Oprócz apeli o fundusz wzrostu fintech, interesariusze zaproponowali również środki mające na celu poprawę płynności, w tym utworzenie rynku wtórnego dla instrumentów dłużnych fintech. CBN zauważył, że propozycja jest zgodna z szerszymi wysiłkami mającymi na celu pogłębienie krajowych rynków kapitałowych i zmniejszenie ryzyka koncentracji.

Interesariusze fintech zauważyli, że silniejsza międzynarodowa widoczność postępów regulacyjnych Nigerii, w tym ulepszenia w egzekwowaniu przepisów przeciwko praniu pieniędzy (AML) oraz wyjście kraju z szarej listy Grupy Specjalnej ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy (FATF), przyczyniłoby się do poprawy postrzegania ryzyka zewnętrznego i wsparcia mobilizacji długoterminowych inwestycji.

W październiku 2025 r. Nigeria została usunięta z szarej listy FATF, potencjalnie ułatwiając transakcje transgraniczne i odblokowując nowe przepływy przekazów pieniężnych i inwestycji zagranicznych.

Nigeria została dodana do szarej listy w lutym 2023 r., co zachwiało zaufaniem inwestorów i podniosło koszty zgodności dla transakcji transgranicznych. „Ułatwi to transakcje transgraniczne, poprawi przepływy kapitału, w tym bezpośrednie inwestycje zagraniczne" – powiedział minister finansów Wale Edun w październiku 2025 r.

CBN stwierdził, że planuje wykorzystać partnerów rozwojowych w celu dostosowania programowania darczyńców i pomocy technicznej do zdefiniowanych na poziomie krajowym priorytetów fintech.

„Możliwości obejmują współfinansowanie pilotaży infrastruktury, wspieranie zdolności regulacyjnych i inwestowanie w cyfrowe dobra publiczne" – stwierdził regulator.