Ostrzegli, że dziwni obcy – Hiszpanie – najechali ziemię i stanowią poważne zagrożenie. Emisariusze poprosili o audiencję u władcy Tarasków, znanego jako Cazonci, król Zuanga. Ale Zuanga niedawno zmarł, najprawdopodobniej na ospę przywiezioną przez Hiszpanów.
Stosunki między dwoma imperiami od dawna były napięte. Ścierały się na zachodniej granicy od 1476 roku, tocząc wielkie bitwy i fortyfikując swoje granice. Taraskowie postrzegali Azteków jako zdradliwych i niebezpiecznych – zagrożenie dla ich istnienia.
Kiedy więc emisariusze przybyli, by rozmawiać z królem, który już nie żył, zostali złożeni w ofierze i otrzymali audiencję z nim w zaświatach. W tym momencie los Azteków został przypieczętowany krwią.
Imperium azteckie nie upadło z powodu braku zdolności. Upadło, ponieważ zgromadziło zbyt wielu przeciwników, którzy nienawidzili jego dominacji. To historyczny epizod, który prezydent USA, Donald Trump, powinien wziąć pod uwagę, gdy pogłębia się jego rozłam z tradycyjnymi sojusznikami USA.
Carl von Clausewitz i inni filozofowie wojny rozróżnili koncepcje siły i władzy w odniesieniu do sztuki rządzenia. W najszerszym sensie władza to kapitał ideologiczny, oparty na sile militarnej i wpływach w globalnej sferze politycznej. Z kolei siła to wywieranie potęgi militarnej w celu zmuszenia innych narodów do własnej woli politycznej.
Podczas gdy władza może być podtrzymywana przez silną gospodarkę, sojusze i wpływy moralne, siła jest zużywana. Wyczerpuje zasoby i może nadwyrężać wewnętrzny kapitał polityczny, a także globalny wpływ, jeśli jest używana w sposób postrzegany jako arogancki lub imperialistyczny.
Imperium azteckie powstało w 1428 roku jako potrójny sojusz między miastami-państwami Tenochtitlan, Texcoco i Tlacopan, przy czym Tenochtitlan ostatecznie zdominował strukturę polityczną. Imperium wywierało siłę poprzez sezonowe kampanie wojskowe i równoważyło to dynamiką władzy polegającą na rytualnych ofiarach, groźbach, trybutach i kulturze rasowej wyższości.
Zarówno w użyciu siły, jak i władzy imperium azteckie było przymusowe i opierało się na strachu. Ci, którzy zostali podbici przez imperium, i ci, którzy byli zaangażowani w pozornie wieczną wojnę, żywili wielką wrogość i nieufność wobec Azteków. Imperium zostało więc zbudowane na podbitych ludach i wrogach czekających na odpowiednią okazję do obalenia swoich władców.
Hernán Cortés, hiszpański konkwistador, który ostatecznie podporządkował duże części dzisiejszego Meksyku panowaniu Hiszpanii, wykorzystał tę wrogość. Zawarł sojusze z Tlaxcalą i innymi byłymi poddanymi Azteków, powiększając swoje niewielkie hiszpańskie siły o tysiące rdzennych wojowników.
Cortés poprowadził te hiszpańsko-tubylcze siły przeciwko Aztekom i oblegał ich w Tenochtitlan. Aztekowie mieli tylko jedną nadzieję: przekonać inne wielkie mocarstwo w Meksyku, imperium Tarasków na zachodzie, do połączenia sił. Ich pierwsi emisariusze spotkali zły los. Więc spróbowali ponownie.
W 1521 roku azteccy wysłannicy ponownie przybyli do Tzintzuntzan i tym razem spotkali się z nowym panem, Tangáxuanem II. Przynieśli zdobyte stalowe broń, kuszę i zbroję, aby zademonstrować zagrożenie wojskowe, przed którym stali.
Król Tarasków zwrócił uwagę. Wysłał misję zwiadowczą na granicę, aby ustalić, czy była to aztecka podstęp, czy prawda. Gdy dotarli na granicę, spotkali grupę Cziczimeków – półkoczowniczych ludów wojowniczych, którzy często pracowali dla imperiów, patrolując granice.
Kiedy powiedziano im, że misja zmierza do Tenochtitlan, aby zbadać sytuację, Cziczimekowie odpowiedzieli, że jest już za późno. To było teraz tylko miasto śmierci i byli w drodze do króla Tarasków, aby zaoferować swoje usługi. Tangáxuan poddał się Hiszpanom jako królestwo trybutarne w następnym roku, zanim został spalony na śmierć w 1530 roku przez Hiszpanów próbujących znaleźć, gdzie ukrył złoto.
Gdyby Taraskowie utrzymywali normalne stosunki polityczne z Aztekami, mogliby zbadać raport pierwszych emisariuszy. Można sobie wyobrazić, jak inna byłaby historia, gdyby podczas oblężenia Tenochtitlan 40 000 wojowników Tarasków – znanych łuczników – zeszło z gór na zachodzie. Jest mało prawdopodobne, aby Cortés i jego armia mogli zwyciężyć.
Amerykańska polityka zagraniczna
Porażki imperium azteckiego nie wynikały z braku odwagi czy sprawności wojskowej. Podczas bitew z Hiszpanami Aztekowie wielokrotnie demonstrowali zdolność adaptacji, ucząc się, jak walczyć z końmi i statkami naładowanymi działami.
Porażką była fundamentalna wada w strategii politycznej imperium – zostało zbudowane na przymusie i strachu, pozostawiając gotową siłę do zakwestionowania jego władzy, gdy było najbardziej narażone.
Polityka zagraniczna USA od 2025 roku, kiedy Trump objął urząd na drugą kadencję, naśladowała ten model. Ostatnio administracja Trumpa projektuję przymusową władzę, aby wspierać swoje ambicje bogactwa, rozgłosu oraz prezentowania amerykańskiego wyjątkowości i oczywistej wyższości.
Manifestuje się to w groźbach lub wykonywaniu ograniczonej siły, takich jak cła lub ataki wojskowe w Iranie, Syrii, Nigerii i Wenezueli. Coraz więcej innych narodów kwestionuje skuteczność tej władzy. Kolumbia, Panama, Meksyk i Kanada, na przykład, w dużej mierze zignorowały groźbę przymusowej władzy.
Gdy Trump używa amerykańskiej władzy, aby żądać Grenlandii, jego groźby stają się coraz słabsze. Narody NATO przestrzegają swojego wieloletniego paktu z gospodarczą i wojskową determinacją, a ich przywódcy mówią, że nie ulegną presji Trumpa. USA są spychane w stronę pozycji, w której będą musiały przejść od przymusowej władzy do przymusowej siły.
Jeśli ten kurs będzie się utrzymywał, zaangażowanie wojskowe, wrogość sąsiadów i słabości wynikające z siły innych armii, zakłócenia gospodarcze i katastrofy środowiskowe mogą pozostawić najpotężniejszy naród świata wystawiony na niebezpieczeństwo bez sojuszników.
Jay Silverstein, wykładowca w Zakładzie Chemii i Kryminalistyki, Nottingham Trent University
Ten artykuł został opublikowany ponownie z The Conversation na licencji Creative Commons. Przeczytaj oryginalny artykuł.
